Skip to content
نقد فیلم مستند نخل

نقد فیلم مستند نخل (ناصر تقوایی – 1348) – (نَخل، به قامت خدایان)

زمان مطالعه: 2 دقیقه

فیلم پانزده ‌دقیقه‌ای نخل، از اولین مستندهایی به‌حساب می‌آید که ناصر تقوایی در زادگاهش جنوب ایران ساخته است. با کمترین تجهیزات و امکانات آن روزها به نخلستانی رفت و از قامت نخل‌های بارور، تا کرانه خلیج‌فارس را از نخلداران و لِنجداران فیلم‌برداری کرد. فیلم نخلِ تقوایی تمثیلی است از تولد و مرگ به قامت اسطوره‌ای بالا بلند. در اینجا نریشن‌های کوتاهی از شروع تا پایان فیلم ، مراحل زندگی و باروری درختان نخل را می‌گوید. در حالی که در پس این صدا، نماهایی عجیب می‌بینیم. از نمای تیلت-آپ نخل گرفته تا نمای پایانی فیلم. در آغاز فیلم درخت نخلی را در میانه کادر می‌بینیم که با حرکت تیلت-آپ ،دوربین به بالا می‌رود. همین نما تعریف ساده‌ایست پیرامون اسطوره پنداری جنوب کشور، خرما و درخت نخل .در نماهای بعدی (کات‌های پی‌درپی)، بریدن خوشه‌های خرما را می‌بینیم و این‌همه در حالی است که نریشن، زندگی یک نخل و بارور شدن آن را روایت می‌کند. همینطور که فیلم رو به جلو می‌رود، تقوایی از سختی‌ها و فشارهای روی نخلداران برای چیدن خرماها می‌گوید. چیدن خرماها و بارور کردن درخت‌های ماده که ثمره‌شان خرمای تازه ، گونی‌ها ، لِنج و پخش خرما است. در نماهای پایانی تقوایی بی‌بار شدن نخل و بریدن درختان را به تصویر می‌کشد. ازاین‌رو زندگی کامل یک نخل و تولد تا مرگش به تصویر درمی‌آید و نه تنها بیننده با مستندی علمی در شکل محلی من‌باب زندگی درخت نخل و خرما روبه‌رو می‌شود، بلکه نخل و خرما در روایتی اسطوره مآبانۀ جنوبی به تصویر کشیده می‌آید .

این‌گونه بیانات من‌باب افسانه‌ها و اسطوره‌های جنوب در تمام این دسته فیلم‌های مستند ناصر تقوایی، با توجه به تاریخِ سینمای ایران، به‌غایت کم‌نظیر است. از نماهای معرف تا نماهای پایانی این دسته مستندهای تقوایی، خود شروعی برای علاقه‌مند کردن دیگر کارگردانان بومیِ جنوبی و غیربومی ایران، برای ساخت فیلم‌های مستند و غیر مستند با درون‌مایۀ روایات اسطوره‌ای جنوب کشور است . این جریان تا پایان دهه هفتاد ایران به شکلی حرفه‌ای و زیبا ادامه داشت و گاه تأثیراتی بر نگرش و ساخت آثار دیگر کارگردانانِ جوانِ آینده سینما داشت. هرچند بسیار کم و بسیار ساده‌تر از آن چیزی که در ساختار مستندهای گذشته تقوایی و فیلم‌های رواییِ نادری و دیگر کارگردانان با آن روبه‌رو بوده ایم. فی‌الواقع ناصر تقوایی و دیگر سینماگرانی که در آن روزها و در بدو تولد موج نوی ایران درزمینۀ مستندسازی فعال بودند، در ساخت مستندات علمی ، محلی ، فرهنگیِ خود با عوامل محیطی و روایی مستندشان شاعرانه‌ و اسطوره مآبانه رفتار می‌کردند. و این‌ها دقیقاً همان عواملی هستند که دیگر در سینمای امروز ایران کاملاً بی کاربرد شده‌اند؛ نهایت در قالب چند اشاره و ادای دینی بی‌معنی در فیلم‌های بسیار کمی قرارگرفته‌اند. شاید این پرونده خود شروعی باشد برای معرفی و تحلیل مستندات علمی محلی محترمی که بسیار شاعرانه و اسطوره مهابانه معرف فرهنگ و بوم خود بوده‌اند.

نقد فیلم مستند نخل
عکس تزئینی است.
4 3 رای ها
امتیاز مقاله

بخش نظرات 

مشترک
ابلاغ از
guest
2 کامنت
جدیدترین ها
قدیمی بیشترین امتیاز
بازخورد
دیدن همه کامنت ها
Omid
Omid
4 ماه پیش

مقاله‌ی جالبی بود، چشم‌هام رو به بخش دیگری از سینما باز کرد، متشکرم.

مدیریت وُپیاک
پاسخ به  Omid
4 ماه پیش

بابت این قضیه خرسندیم.با تشکر از شما