Skip to content
نقد فیلم شنای پروانه

نقد فیلم شنای پروانه (محمد کارت – 1398) – (پروانه‌ای قوی امّا بی‌بال)

زمان مطالعه: 4 دقیقه
نقد فیلم شنای پروانه

نخستین اثر محمد کارت فیلمِ «شنایِ پروانه» است . او پیش از ‌این کار تجربه ساخت فیلم کوتاه «بچه خور» و همچنین مستند «آوانتاژ» را در کارنامه خود داشته است . محمد کارت موضوع‌های اجتماعی و مشکلاتی مانند اعتیاد، فقر، قمار، مشکلات بیغوله نشین­های پایین‌شهر و بزهکارانی که با نام لات ها آنها را میشناسیم را در آثارش بازنمایی می کند و در بین این ناهنجاری­ها به موضوعات از دست رفته انسانی در دنیای امروز اشاراتی دارد.  با توجه به نکات ذکر شده کارت در فیلم­های کوتاه خود،  این نکات را آزموده و در شنای پروانه از آن سود می‌برد.. در چند سال اخیر فیلم‌های مختلفی با موضوع اجتماعی جنوب شهر ساخته‌شده اند مانند ابد و یک روز و متری شیش و نیم از «سعید روستایی» و فیلمِ مغزهای کوچک زنگ‌زده از «هومن سیدی». موضوع این فیلم‌ها به موج جدیدی از فیلم‌سازی برای کارگردانان بدل ‌شده‌ است. یکی از محاسن محمد کارت کارگردان«شنای پروانه» مستندهای اوست و همین موضوع فیلم را به سمت واقع‌گرایی پیش برده و داستان خود را به سادگی روایت می‌کند فیلم نامه­ را «حسین امیردوماری» و «پدرام پور‌امیری» نوشته‌ا‌ند و از ابتدا تا انتهای اثر ساختارِ «سه پرده ای» را رعایت کرده و از قوانین «سید فیلد» پیروی می کنند، با این تفاوت که در این فیلم از همان نخستین دقایق، فیلم‌نامه گره می‌خورد و پروانه (طناز طباطبایی) دست هاشم (امیر آقایی) کشته می‌شود. علت مرگ پخش شدن تصاویری از وی در استخر است. نقطه عطف اول آنجاست که پدر پروانه حجت (جواد عزتی) که برادر هاشم است ،شرط می‌گذارد و می‌گوید در صورتی از قصاص هاشم دست می‌کشد که او عامل اصلی پخش شدن فیلم دخترش را پیدا کند و حجت فارغ از این شرط، چون خود را در قتل پروانه مقصر می‌داند، در پرده دوم فیلم نامه شهر را زیر رو می‌کند تا باعث‌و‌ بانی پخش فیلم را پیدا کند. این حادثه داستان فیلم را به مرحله جدیدی می‌برد.

نقد فیلم شنای پروانه
نقد فیلم شنای پروانه

. این مرحله که حجت شهر را زیر‌و‌رو می‌کند تا عامل اصلی پخش فیلم را پیدا کند ما را یاد فیلم‌های کلاسیک ایرانی مثل فیلم قیصر یا کندو می‌اندازد. شخصیت‌های این فیلم‌ها از سر ناچاری و تنها به عرصه ای وارد می‌شوند و به دنبال گره‌گشایی موضوع یا رازی هستند که ناخواسته گرفتار آن شده اند. حال کارگردان فیلم شنای پروانه، حجت را ‎بین گنده‌لات‌های محله ای رها می‌کند که او در طول زندگی اش سعی کرده از آن ها دوری کند و حتی آن محله و آن زندگی  را سالیان زیادی است که ترک کرده و او باید بتواند پرده از راز نهفته در داستان بردارد. با نزدیک شدن به نقطه عطف دوم و سپس راز‌گشایی فیلم  در صحنه آخر شاهد تحولی در شخصیت حجت هستیم، زمانی که او در بین خانواده خود در سکوت غذا می‌خورد و در قابی تنها نشان ‌داده‌ می‌شود و مشخص است دیگرعذاب وجدانی در پی قتل پروانه ندارد و قصاص برادرش هم اهمیت چندانی برایش ندارد و او را رها کرده‌است. تنها ضعف فیلم‌نامه در پر‌و‌بال دادن به شخصیت‌ها و روابط آن‌ها با یکدیگر است و شاید بتوان گفت داستان فیلم در رشد  و روابط آن‌ها چندان موفق نیست و رابطه‌ای بین آن‌ها شکل نمی‌گیرد. شخصیت کلیدی فیلم(حجت) هیچ یار و یاوری ندارد تا در کنار او این مسیر را طی کند همچنین بین او و برادرش هم رابطه‌ای قوی نمی‌بینیم با‌وجودی ‌که حجت حاضر است به خاطر برادرش به هر کاری دست بزند. بحث‌های خانواده هاشم به خاطر پسرشان تاثیرچندانی روی مخاطب نمی گذارند. اگر بخواهیم این فیلم را با فیلم‌های ‌سال‌های قبل که با همین همین ژانر ساخته‌ شده‌اند، مقایسه کنیم شوک اولیه آن (قتل پروانه) به فیلم رنگ و بویی می دهد که در فیلم‌های قبل نمی‌بینیم امّا در آن فیلم‌ها روابط شخصیت‌ها بیشتر و بهتر است. اما شوک و گره اولیه فیلم و سپس گره‌گشایی غافلگیر‌کننده آخر فیلم و تحول شخصیت حجت و نیز بازی درخشان بازیگران فیلم به خصوص «جواد عزتی» و «امیر آقایی» از نقاط قوت فیلم‌نامه هستند و ضعف فیلم‌نامه را به خوبی پوشش می دهند.

محمد کارت ثابت کرد که به وجود آوردن کاتارسیس در بیننده و تسخیر کردن او با فیلم را به خوبی می‌داند . وقتی تماشاچی فیلم را می بیند شاید دلش نخواهد جای هیچ‌یک‌از شخصیت‌های فیلم باشد امّا با تک‌تک آن‌ها همذات‌پنداری می‌کند همچنین درتمام لحظات فیلم در پی پیدا کردن عامل اصلی فیلم پخش شده ‌است و کارگردان در زمانی درست شیرینی رازگشایی را به تماشاچی می‌چشاند.

در مجموع می‌توان گفت محمد کارت در این فیلم توانست با وجود تمام ضعف‌های فیلم نامه، خود را  ثابت کند و قصه روان و صریحی را از دل یک موضوع ملتهب بیرون بکشد و آن را به داستانی شایسته دفاع تبدیل کند.

نقد فیلم شنای پروانه
0 0 رای ها
امتیاز مقاله

بخش نظرات 

مشترک
ابلاغ از
guest
0 کامنت
بازخورد
دیدن همه کامنت ها